Nasz patron LO - Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 1 w Krakowie

Nasz patron

Wisława Szymborska

Życie i twórczość

Wisława Szymborska (ur. 2 lipca 1923 w Bninie k. Kórnika, zm. 1 lutego 2012 w Krakowie) była jedną z najwybitniejszych polskich poetek XX wieku, eseistką, tłumaczką oraz krytykiem literackim. Jej twórczość cechuje mistyczna prostota, ironiczny dystans wobec codzienności i głęboka refleksja nad losem człowieka. Wiersze Szymborskiej zostały przetłumaczone na ponad czterdzieści języków i przyniosły jej uznanie na całym świecie.

Wczesne lata i edukacja

Szymborska urodziła się 2 lipca 1923 r. w rodzinie mieszczańskiej; już w dzieciństwie wraz z rodziną przeniosła się do Krakowa, gdzie spędziła większość życia. W czasie II wojny światowej kontynuowała naukę na tajnych kompletach, a w 1943 r. podjęła pracę na kolei, dzięki czemu uniknęła przymusowej pracy w Niemczech. Po wojnie w latach 1945–1948 studiowała filologię polską, a następnie socjologię na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, chociaż studiów tych nie ukończyła z powodu trudnej sytuacji materialnej. Już w tych latach zaczęła angażować się w życie literackie miasta i nawiązywać kontakty z innymi twórcami.

Działalność przekładowa

Szymborska tłumaczyła także poezję z języków francuskiego i niemieckiego, dzięki czemu poznawała różne tradycje literackie i sama zyskiwała głębsze spojrzenie na formę wiersza.

Nagrody i wyróżnienia

Twórczość Szymborskiej została doceniona licznymi nagrodami:

Nagroda im. Goethego (1991),
Nagroda Herdera (1995),
Nagroda Nobla w dziedzinie literatury (1996), przyznana „za poezję, która z ironiczną precyzją pozwala dostrzec historyczny i biologiczny kontekst ludzkiej rzeczywistości”, co przyczyniło się do jej międzynarodowego rozgłosu.
Ponadto otrzymała honorowe doktoraty uczelni, a w 2011 r. została odznaczona Orderem Orła Białego — najwyższym polskim odznaczeniem państwowym.

Wisława Szymborska zmarła 1 lutego 2012 r. w Krakowie w wieku 88 lat, pozostawiając po sobie bogatą spuściznę literacką oraz wpływ na pokolenia czytelników i twórców poezji.

Debiut i działalność literacka

Literacki debiut Szymborskiej nastąpił w marcu 1945 r. wierszem „Szukam słowa”, opublikowanym w dodatku do dziennika „Dziennik Polski” — był to początek jej drogi jako poetki.

W 1953 r. rozpoczęła niemal trzydziestoletnią pracę w krakowskim tygodniku Życie Literackie, gdzie kierowała działem poezji, pisała recenzje oraz prowadziła stałą rubrykę „Lektury nadobowiązkowe” — krótkie, błyskotliwe felietony o książkach i autorach, które później ukazywały się także w formie książkowej.

Tomiki i tematyka poezji

Szymborska opublikowała 13 tomików wierszy, wśród nich:

Dlatego żyjemy (1952),
Pytania zadawane sobie (1954),
Wołanie do Yeti (1957),
Sól (1962),
Sto pociech (1967),
Wszelki wypadek (1972),
Wielka liczba (1976),
Ludzie na moście (1986),
Koniec i początek (1993),
Chwila (2002),
Dwukropek (2005),
Tutaj (2009),
Wystarczy (2012).

Pierwsze dwa tomy – szczególnie Dlatego żyjemy – zawierają wiersze powstałe w duchu socrealizmu, co związane było z ówczesną sytuacją polityczną w Polsce; później Szymborska od tego etosu się dystansowała, rozwijając własny, charakterystyczny styl, łączący prostotę języka z głęboką filozofią życia.

Jej utwory często ukazują zwykłe sytuacje codzienne, które stają się pretekstem do rozważań o czasie, pamięci, śmierci, przypadku i ludzkiej kondycji. Poezja Szymborskiej brzmi lekko, ale niesie w sobie prowokujące pytania — jej ironicznemu tonowi towarzyszy refleksja nad paradoksami świata.

Dlaczego Szymborska?

Nadanie imienia Wisławy Szymborskiej XLV Liceum Ogólnokształcącemu w Krakowie stanowi świadomą i głęboko uzasadnioną decyzję, mającą na celu nie tylko uhonorowanie jednej z najwybitniejszych postaci polskiej i światowej literatury XX i XXI wieku, ale również ukierunkowanie misji wychowawczej szkoły na wartości, które poetka przez całe życie sobą reprezentowała – humanizm, niezależność myślenia, ciekawość świata i szacunek wobec drugiego człowieka.

W swoich wierszach Szymborska nie narzucała gotowych odpowiedzi – raczej zapraszała do refleksji, do dostrzegania złożoności świata, do zadawania kolejnych, coraz bardziej wnikliwych pytań. Jej postawa intelektualna, oparta na sceptycyzmie, pokorze wobec wiedzy i fascynacji codziennością, stanowi idealny wzorzec dla młodych ludzi, stojących u progu dorosłości i poszukujących własnej tożsamości. Uczniowie liceum imienia Wisławy Szymborskiej będą mogli nie tylko poznawać jej twórczość, ale przede wszystkim czerpać z niej postawy, które warto pielęgnować w dzisiejszym świecie: odwagę zadawania pytań, szacunek dla nauki, wrażliwość społeczną, empatię, skromność i dystans do rzeczywistości. Będą mogli również identyfikować się z patronką, która – choć uhonorowana największymi światowymi nagrodami – zawsze pozostała wierna sobie i swoim wartościom. Wisława Szymborska – poetka, intelektualistka, Krakowianka z wyboru i serca – jest idealną patronką dla liceum. Jej imię nie tylko nada szkole prestiż, ale także wyznaczy kierunek rozwoju intelektualnego i moralnego młodych ludzi, kształtując w nich poczucie odpowiedzialności, ciekawość świata i umiejętność dostrzegania piękna w codzienności.

4 grudnia 2025 roku Rada Miasta Krakowa podjęła Uchwałę nr XLII/876/25 w sprawie nadania imienia Wisławy Szymborskiej XLV Liceum Ogólnokształcącemu w Krakowie.

19 marca 2026 roku W muzeum Manggha, z udziałem Prezydenta Miasta Krakowa Aleksandra Miszalskiego i jego Zastępczyni Marii Klaman, miała miejsce uroczystość nadania imienia Wisławy Szymborskiej dla XLV Liceum Ogólnokształcącego. Uchwałę Rady Miasta Krakowa w sprawie nadania wręczyła Anna Bałdyga Przewodnicząca Komisji Edukacji RMK. W wydarzeniu wzięli udział Małgorzata Wesołowska, Dyrektor Wydziału Nadzoru Pedagogicznego i Rozwoju Oświaty Kuratorium Oświaty w Krakowie, Monika Firlej Przewodnicząca Dzielnicy II Grzegórzki i Michał Rusinek, Prezes Fundacji Wisławy Szymborskiej.

Uroczystość nadania imienia Wisławy Szymborskiej dla XLV LO